Garajımda ilk kez motor yağı değiştirmeye kalktığım günü hâlâ hatırlıyorum. Elimde bir pense, bir tornavida ve internetten indirdiğim bir video vardı. Yarım saat sonra yağ tapasını sökemediğim için komşunun kapısını çalıyordum. O gün şunu öğrendim: doğru alet olmadan hiçbir bakım işi keyifli olmuyor. Aşağıda, yıllar içinde tek tek toplayarak oluşturduğum takım setini, hangi işte neye ihtiyaç duyduğumu ve nereye para harcamanın gerçekten değdiğini anlatıyorum.
Baştan söyleyeyim: her şeyi aynı anda almanıza gerek yok. Ben de öyle yapmadım. Yapacağınız ilk bakım işine göre alet aldım, zamanla set kendiliğinden büyüdü. Ama bir çekirdek grup var ki onlar olmadan araca dokunmak bile zor. Araba bakım araçları dediğimizde aklınıza ilk gelmesi gereken şeyler bunlar.
En çok kullandığım alet bu. 1/2 inç kare uçlu, 8–24 mm arası lokmaları olan bir set işinizin yüzde sekseninde yeter. Cırcır kolunun dişli sayısı ne kadar fazlaysa sıkışık yerlerde o kadar rahat çalışırsınız. Ben ayrıca 1/4 inç küçük bir set daha edindim; hava filtresi kutusu vidaları, plastik kaplama klipsleri gibi ince işlerde ana set çok kaba kalıyor.
Lokmanın giremediği yerlerde tek çareniz açık ağız/yıldız kombine anahtarlar. Özellikle fren hortumu rakorları, radyatör bağlantıları gibi noktalarda hayat kurtarıyor. Fren hatlarına dokunacaksanız rakor anahtarı (flare nut) almanızı özellikle öneririm; normal anahtar rakorun köşelerini yuvarlatıyor ve sonrası tam bir kâbus.
Araçla gelen makas kriko sadece lastik değiştirmek için. Altına girip çalışacaksanız hidrolik bir kriko ve mutlaka iki adet sehpa şart. Ben aracı asla sadece krikoya güvenerek bırakmam; kriko bir kaldırma aletidir, tutma aleti değil. Sehpaları yerleştirdikten sonra aracı iki elimle sallayıp sağlamlığını kontrol etmek alışkanlığım oldu.
Uzun süre "elimle sıkarım" dedim, sonra bir bijon saplamasını kopardım. Bijonlar, buji, karter tapası, fren kaliperi… bunların hepsinin belirli bir sıkma torku var ve üretici bunu el kitabında veriyor. 20–200 Nm aralığında bir tıklamalı tork anahtarı, aldığım en mantıklı alettir diyebilirim.
Yağ filtresi kayışı ya da kepçe tipi filtre anahtarı, geniş ağızlı bir yağ toplama küveti ve huni. Filtreyi elle sökmeye çalışıp parmak eklemlerini sıcak motora çarpmak bir kere olur, ikinci kez yapmazsınız. Küvetin kapaklı olanını seçin; dolu yağı taşımak kapaksız leğenle tam bir işkence.
Bir dijital multimetre akü gerilimini, şarj sistemini ve ampul devrelerini kontrol etmenizi sağlıyor. Yanına iyi bir lastik hava basınç ölçer ve diş derinliği ölçer ekleyin. Antifriz yoğunluğunu ölçen refraktometre veya basit bir hidrometre de soğutma sistemine bakarken çok işe yarıyor. Bunlar ucuz aletler ama size gerçek veri verirler, tahmin değil.
Şarjlı, mıknatıslı bir LED çalışma lambası. Cep telefonu feneriyle motor bölmesine bakmayı bırakın, iki elinizi kullanamıyorsunuz. Yanına nitril eldiven, koruyucu gözlük ve dizlerinizi kurtaracak bir sünger minder. Fren tozu ya da akü asidi gözünüze kaçtığında gözlüğün fiyatı çok anlamsız gelir.
| İşlem | Gereken temel aletler |
|---|---|
| Motor yağı değişimi | Lokma seti, filtre anahtarı, küvet, huni, tork anahtarı, sehpa |
| Lastik kontrolü ve rotasyon | Kriko, sehpa, bijon lokması, tork anahtarı, basınç ve diş ölçer |
| Fren balatası değişimi | Lokma, kaliper pistonu sıkıştırma aleti, rakor anahtarı, tel fırça |
| Akü ve terminal bakımı | 10–13 mm anahtar, terminal fırçası, multimetre, eldiven |
| Hava filtresi | Tornavida veya küçük lokma, basınçlı hava ya da yumuşak fırça |
| Silecek ve ampul değişimi | Genelde alet gerekmez; bazı modellerde plastik sökücü |