Lastik Sileceği
Motor Yağı Değişimi
İlk motor yağı değişimimi babamın garajında, elimde yanlış numara bir anahtarla yapmıştım. Tahliye tapasını sökerken yağ koluma kadar aktı, altına koyduğum leğen küçük geldi, betona bulaşan lekeyi aylarca sildim. Bugün aynı işi yarım saatte, elimi bile fazla kirletmeden bitiriyorum. Aradaki fark tecrübe değil sadece; doğru sırayla ve doğru malzemeyle çalışmak. Aşağıda kendi rutinimi olduğu gibi anlatıyorum.
Neden kendim yapıyorum?
Motor yağı, motorun içindeki metal parçaların birbirine değmesini engelleyen ince bir film. Zamanla bu film incelir, yağ içindeki katıklar tükenir, kurum ve metal tozu birikir. Yağ kararınca motor daha sıcak çalışır, sesi kabalaşır. Kendi aracımın yağını değiştirdiğimde hem yağın rengini, hem tapanın ucundaki mıknatısa yapışan talaşı kendim görüyorum. Bu bilgi, servis faturasında yazmaz.
Gereken malzemeler
| Malzeme | Not |
|---|
| Motor yağı | Kullanım kılavuzundaki viskozite (örn. 5W-30) ve onay kodu esas. Miktarı yine kılavuzda yazar, genelde 3,5–5 litre. |
| Yağ filtresi | Araca özel. Kartuş tipi filtrede conta halkası da kutuda gelir, mutlaka değiştir. |
| Tahliye tapası contası | Bakır veya alüminyum pul. Ucuz ama atlanınca sızdırır. |
| Filtre anahtarı | Kayış tipi ya da kapak tipi. Elle sökülemeyen filtreler için şart. |
| Lokma takımı | Tapalar sıklıkla 13–19 mm ya da altı köşe imbus. |
| Geniş yağ leğeni | En az 6 litre alan, ağzı geniş olan. |
| Huni, bez, eldiven | Nitril eldiven kullanıyorum, yağ ele işlemiyor. |
| Kriko ve takoz veya rampa | Kriko tek başına asla yeterli değil. |
Adım adım motor yağı değişimi
- Motoru ısıt, sonra söndür. 5–10 dakika çalıştırıp ya da kısa bir tur atıp söndürüyorum. Ilık yağ daha akışkan, karter içindeki tortuyu da beraber sürükler. Ama kaynar sıcaklıkta dokunma; elin yanar. Söndürdükten sonra 5 dakika bekle, yağın kartere inmesini sağla.
- Aracı düz zeminde emniyete al. El frenini çek, tekerleklere takoz koy, otomatikte P, düzde 1. vitese al. Krikoyla kaldırdıysan mutlaka sehpa veya sağlam takoz kullan. Altına girip çalışacaksan bu adımda acele etmek en tehlikeli hata.
- Yağ doldurma kapağını gevşet. Üstteki kapağı açtığımda tahliye çok daha rahat akıyor, hava girişi oluyor. Aynı zamanda "kapağı kapatmayı unutma" diye kendime hatırlatıcı oluyor.
- Tahliye tapasını bul ve leğeni yerleştir. Karterin en alt noktasındaki tapa. Yağ ilk anda dik değil, eğik bir yay çizerek fışkırır; leğeni tapanın tam altına değil, biraz ileri koy. Tapayı önce anahtarla gevşet, son turları elle söküp hızlıca çek.
- Tam boşalmasını bekle. Aceleyle 2 dakikada kapatırsan yarım litre eski yağ içeride kalır. Ben en az 10–15 dakika damlamayı bekliyorum. Bu arada filtreyle ilgileniyorum.
- Yağ filtresini değiştir. Spin-on (kutu) tipteyse filtre anahtarıyla saat yönünün tersine sök; içi yağ dolu olduğu için eğik tutup dök. Yeni filtrenin lastik contasına parmağınla temiz yağ sür, sonra elle çevirip contası oturana kadar sık, ardından çeyrek tur daha. Anahtarla zorlamaya gerek yok. Kartuş tipteyse kapağı sök, iç elemanı değiştir, tüm o-ringleri yenile.
- Tapayı yeni contayla tak. Eski pulu at. Tapayı elle çevirip oturt, sonra ölçülü sık. Karter alüminyumsa aşırı sıkmak diş sıyırır; tork değeri kılavuzda varsa tork anahtarı kullan, yoksa "sıkı ama zorlamasız" hissi yeterli.
- Yeni yağı doldur. Huniyle, kılavuzdaki miktarın yaklaşık yarım litre eksiğini koy. Birkaç dakika bekle, çubukla ölç, azar azar ekle. Hedef, çubuktaki alt-üst işaret arasının üst tarafı.
- Kapağı kapat, motoru çalıştır. Yağ basınç lambası 2–3 saniyede sönmeli. Çalışırken altına bakıp filtre ve tapa çevresinde sızıntı olup olmadığını kontrol ediyorum. Sonra söndürüp 5 dakika bekleyip seviyeyi son kez ölçüyorum.
- Eski yağı doğru şekilde teslim et. Bidona doldur, kapağını sıkıca kapat. Atık yağ toprağa veya kanalizasyona dökülmez; yağ satın aldığın yerler ve yetkili toplama noktaları geri alıyor. Filtreyi de aynı torbaya koyuyorum.
- Kilometreyi not et. Bir kağıda tarih ve kilometre yazıp torpidoya atıyorum. Bir dahaki değişimi tahmine bırakmıyorum.
Sık yapılan hatalar
- Şanzıman tapasını sökmek. Bazı araçlarda iki tapa yan yana. Söktüğün deliğin karterde olduğundan emin ol; akan sıvı kırmızıysa yanlış yerdesin.
- Eski contayı yeniden kullanmak. Sızdıran tapaların büyük bölümü bu yüzden sızdırır.
- Filtreyi anahtarla sonuna kadar sıkmak. Sonraki değişimde filtre sökülmez hale gelir, contası ezilip sızdırır.
- Fazla yağ koymak. Eksik kadar zararlıdır; krank yağı köpürtür, keçelere basınç yapar. Çubuğun üst çizgisini geçmesin.
- Yanlış viskozite veya onaysız yağ. "Daha kalını daha iyi korur" diye bir kural yok. Motor hangi filmi istiyorsa onu ver.
- Kapağı takmayı unutmak.
Diğer yazılar