Arabamı ilk aldığımda bakım konusunda tek bilgim, servisin kapıya astığı "10.000 km'de gelin" etiketiydi. Sonra fark ettim ki o etiket sadece yağ değişimini söylüyor; lastik basıncını, akü terminalini, silecek lastiğini kimse bana hatırlatmıyordu. Ne zaman neye bakacağımı kendim yazmaya başladıktan sonra hem masraflarım düştü hem de yolda kalma korkusundan kurtuldum. Aşağıda yıllar içinde oturtturduğum araç bakım programını, kendi başına uygulamak isteyen biri için adım adım anlatıyorum.
Bakım takvimi iki şeye göre işler: kilometre ve zaman. Hangisi önce dolarsa o geçerlidir. Az kullanılan bir araçta yağ 10.000 km'yi görmese de bir yılı geçmişse değişmeli, çünkü yağ yaşlanır. Ben telefonuma iki hatırlatıcı kurdum: biri her ayın ilk pazarı, diğeri her 5.000 km'de. Basit bir defter de yeter; hangi işi hangi kilometrede yaptığını yazmak, tahmin yürütmekten çok daha güvenli.
Kaputu açmaya gerek yok. Lastiklere göz atıyorum: biri gözle belli şekilde inik mi, yan duvarda şişme var mı? Sileceklerin cama tam oturup oturmadığına bakıyorum. Bir de aracın park ettiği yerde yeni bir leke oluşmuş mu diye zemine bakmayı alışkanlık yaptım; sızıntı ve kaçak kontrolünün en kolay hâli bu.
Soğuk motorda yağ çubuğunu çekip seviyeye bakıyorum; min–max arasında ve rengi çok kararmamış olmalı. Ardından soğutma suyu haznesi, cam suyu ve fren hidroliği seviyesi. Lastik basınçlarını manometreyle ölçüyorum — yakıt istasyonundaki havalar çoğu zaman şaşıyor, kendi ölçerim çantada duruyor. Doğru basınç değeri sürücü kapısının iç kenarındaki etiketde yazar, lastiğin üstünde değil. Son olarak farlar, stoplar, sinyaller ve fren lambası: duvara yaklaşıp yansımaya bakmak bir kişiyle bile yeterli.
Akü terminallerini kontrol ediyorum. Beyaz-mavi tuzlanma varsa terminal ve topraklama temizliği zamanı gelmiş demektir; tel fırça ve karbonat çözeltisi işi çözüyor. Hava filtresini kutusundan çıkarıp ışığa tutuyorum: ışık geçmiyorsa değişim, hafif tozluysa dikkatli bir üfleme yeterli. Silecek suyu fıskiyelerinin yönünü ve V kayışının çatlaklarını da bu turda görüyorum.
Motor yağı ve yağ filtresi değişimi buranın ana işi. Kullandığım yağın viskozitesini kullanma kılavuzundan teyit ediyorum, "daha kalını daha iyidir" mantığı yanlış. Aynı bakımda lastikleri çaprazlama değiştiriyorum (rotasyon), diş derinliğini ölçüyorum. Fren balatalarına jant aralığından bakıyorum; kalınlık iyice azaldıysa veya frende tıkırtı-cızırtı varsa iş uzatılmaz.
Kışa girerken antifriz oranını ölçüyorum, soğutma sistemi hortumlarını sıkıp sertleşmiş olanları not ediyorum. Yaza girerken klima sistemi: polen filtresi değişimi, soğutma performansı ve peteklerdeki koku kontrolü. Silecek lastiklerini genelde yılda bir yeniliyorum, kauçuk güneşte sertleşiyor. Akünün yaşı 4 yılı geçtiyse şarj testine sokuyorum, çünkü akü haber vermeden bırakır.
Fren hidroliği 2 yılda bir, antifriz üreticinin dediği aralıkta (genelde 2–5 yıl), buji ve polen filtresi kılavuzdaki kilometrede, triger kayışı ise kesinlikle atlanmayacak kalem. Bunları da defterin arkasına ayrı bir liste olarak yazdım.
| İşlem | Aralık |
|---|---|
| Lastik basıncı ve göz kontrolü | Aylık |
| Yağ, soğutma suyu, cam suyu seviyesi | Aylık |
| Aydınlatma ve fren lambası | Aylık |
| Akü terminali, hava filtresi | 3 ay |
| Motor yağı + yağ filtresi | 6 ay / 10.000 km |
| Lastik rotasyonu, balata kontrolü | 10.000 km |
| Klima ve polen filtresi | Yılda bir |
| Silecek lastiği | Yılda bir |
| Fren hidroliği | 2 yıl |
İyi bir araç bakım tak