Lastik Sileceği

Araç Elektrik Bağlantılarını Kontrol

Aracımın bir sabah marşa basınca sadece "tık" dediği günü hâlâ hatırlıyorum. Akü yeniydi, yakıt vardı, her şey yolunda görünüyordu. Kaputu açıp yarım saat kurcaladıktan sonra suçlunun eksi kutup başındaki gevşek somun olduğunu gördüm. O günden beri araç elektrik kontrol işini, yağ değişimi kadar rutin bir alışkanlık hâline getirdim. Çünkü elektrik arızalarının büyük kısmı pahalı parça değil, gevşek bağlantı, oksitlenmiş temas yüzeyi ya da sürtünmüş kablo yüzünden çıkıyor.

Aşağıda kendi uyguladığım sırayı anlatıyorum. Özel bir ustalık istemiyor; bir multimetre, birkaç el aleti ve sabır yeterli.

Başlamadan Önce Hazırlık

Motoru durdurun, kontağı kapatın ve anahtarı cebinize alın. Motor sıcaksa en az yarım saat bekleyin; hem yanık riski hem de fanın aniden devreye girmesi tehlikeli olabilir. Elimin altında bulundurduklarım: dijital multimetre, tel fırça, izole eldiven, kontak temizleyici sprey, kablo bağı, izole bant ve bir el feneri. Kuru bir zeminde, gündüz ışığında çalışmayı tercih ediyorum.

Adım Adım Kontrol

  1. Akü gerilimini ölçün. Multimetreyi DC voltaj kademesine alın, kırmızı probu artı, siyah probu eksi kutba değdirin. Araç kapalıyken ve birkaç saat dinlenmişken 12,4–12,7 V arası sağlıklıdır. 12,2 V'un altı yarı boşalmış demektir; 11,8 V ve altı ise akünün ya bittiğini ya da bir tüketicinin sürekli akım çektiğini gösterir. Akünün genel durumu, elektrolit seviyesi ve şarj davranışı için akümülatör bakımını ayrıca ele almak gerekir.
  2. Kutup başlarını ve topraklamayı elle sınayın. Motor kapalıyken kutup başını tutup hafifçe çevirmeye çalışın. En ufak bir oynama varsa sorun bulunmuş demektir. Beyazımsı, mavi-yeşil tozlanma (sülfat) varsa fırçayla temizleyin. Aynı şekilde eksi kablonun şasiye bağlandığı noktayı, motor bloğuna giden topraklama örgüsünü mutlaka kontrol edin. Deneyimime göre "arızalı sensör" diye tarif edilen sorunların çoğu, aslında kirli bir topraklama noktasından kaynaklanıyor. Terminal ve topraklama temizliği başlı başına bir iş, ayrı ayrı ele alınmayı hak ediyor.
  3. Şarj gerilimini ölçün. Aracı çalıştırın, probları yine kutuplara değdirin. Rölantide 13,6–14,4 V görmelisiniz. 13 V'un altında kalıyorsa alternatör, gergi kayışı veya regülatör tarafında bir sorun var. 15 V'u aşıyorsa aşırı şarj var demektir, akü şişer ve ampuller sık sık atar.
  4. Sigorta kutularını açın. Genellikle biri motor bölmesinde, biri de direksiyonun altında ya da torpido yanında olmak üzere iki kutu bulunur. Kapağın içindeki şemaya bakarak sigortaları tek tek çıkarın; içindeki metal şeridin kopmuş olup olmadığına ışığa tutarak bakın. Şüpheliyse multimetrenin süreklilik (bip) kademesiyle ölçün. Yanmış sigortayı aynı amperajda olanla değiştirin. Sürekli atan bir sigorta varsa, gücü artırmak yerine sebebini arayın.
  5. Kablo demetlerini gözle tarayın. Motor bölmesindeki kablo yollarını fenerle takip edin. Aradıklarım: çatlamış izolasyon, egzoz manifolduna yakın erimiş kılıf, keskin sac kenarına sürtmüş noktalar, kemirgen dişi izleri, yeşermiş konnektör pimleri. Gevşek duran demetleri kablo bağıyla sabitliyorum; sürtünme, zamanla en sağlam kabloyu bile keser.
  6. Konnektörleri tek tek yerinden oynatın. Motor kapalıyken sensör soketlerini (hava akış ölçer, krank, eksantrik, lambda, hava filtresi kutusu civarındaki soketler) klipsinden bastırıp çekin, içine bakın. Su, yağ veya yeşil oksit varsa kontak temizleyici sıkın, kuruyunca yerine oturtun. "Klik" sesini duymadan bırakmayın.
  7. Aydınlatmayı ve tüketicileri deneyin. Farlar, kısa-uzun huzme, sinyaller, dörtlü flaşör, fren lambaları, geri vites lambası, plaka lambası, iç aydınlatma. Fren lambası için birine yardım ettirin veya arka camda yansımaya bakın. Sinyal normalden hızlı yanıp sönüyorsa o taraftaki bir ampul gitmiştir. Far ve fren lambası değişimi çoğu araçta beş dakikalık iştir.
  8. Parazitik akım kaçağını ölçün. Uzun süre park edince akü bitiyorsa, tüm kapıları kapatıp araç uykuya geçtikten sonra eksi kabloyu sökün, multimetreyi 10 A akım kademesinde kablo ile kutup arasına seri bağlayın. Normal değer genelde 50 mA'nın altındadır. Daha yüksekse sigortaları teker teker çekerek hangi devrenin çektiğini bulabilirsiniz.
  9. Son kontrol ve toparlama. Söktüğünüz her şeyi yerine takın, kutup başlarını sıkın (fazla zorlamadan), aleti unutmadığınızdan emin olun, aracı çalıştırıp gösterge panelindeki ikaz lambalarının söndüğünü izleyin.

Sık Yapılan Hatalar