Lastik Sileceği

Fren Balataları Kontrol ve Değişimi

İlk defa fren balatası değiştirdiğimde elim ayağıma dolaşmıştı. Kaliperi söktüm, balataları çıkardım, sonra yeni balatalar pistonun önüne bir türlü sığmadı. Meğer piston geri itilmeden yeni kalın balata oraya girmiyormuş. O gün öğrendiğim şey şu: fren işi zor değil, sadece sırasını bilmek gerekiyor. Aşağıda kendi garajımda uyguladığım sırayı, ölçüleri ve düştüğüm tuzakları anlatıyorum.

Önce Şunu Söyleyeyim

Fren sistemi arabanın en kritik parçası. Motor yağı değişimini yanlış yaparsanız aracı çalıştırmazsınız, ama fren yanlış toplanırsa yolda anlarsınız. O yüzden bu işi acele etmeyeceğiniz bir güne planlayın, yanınızda bir kişi olsun ve en ufak tereddütte durup bakın. Kendinize güveniyorsanız devam edin; bu iş bir öğleden sonrada bitiyor.

Balatanın Bittiğini Nasıl Anlarım?

Değişime karar vermeden önce kontrol şart. Ben şu belirtilere bakıyorum:

Kesin bilgi için gözle ölçüm yaparım. Jant tellerinin arasından bir el feneriyle bakınca balatanın sürtünme malzemesi görünür. 3 mm'nin altındaysa değişim zamanı gelmiş demektir; 2 mm ve altı ise bekletmem. Yeni balata genelde 10-12 mm civarındadır.

Adım Adım Fren Balata Değişimi

  1. Hazırlık yapın. Kriko, üç ayak (sehpa), bijon anahtarı, lokma takımı, tornavida, tel fırça, fren temizleyici sprey, piston geri itme aparatı ya da büyük bir işkence, yeni balata takımı ve eldiven. Fren tozunu solumamak için maske de takın.
  2. Araç yerdeyken bijonları gevşetin. Sadece çeyrek tur. Tekerlek havadayken bijon sökmeye çalışmak boşuna uğraştırır.
  3. Kaldırın ve sehpaya alın. El frenini çekin (arka fren yapacaksanız el freni açık kalmalı, o zaman tekerlekleri takozlayın). Aracı asla sadece krikoya emanet etmeyin.
  4. Tekerleği sökün ve durumu inceleyin. Diskin yüzeyine bakın: derin çizikler, kenarda oluşmuş belirgin bir bilezik, mavimsi renk değişimi varsa disk de değişmeli. Bu arada tekerlek yataklarında boşluk var mı diye lastiği elinizle sallayarak bakmak da iyi olur.
  5. Kaliperi açın. Çoğu araçta kaliperin arkasında iki adet kılavuz pim cıvatası bulunur. Alttakini sökünce kaliper yukarı doğru menteşe gibi açılır. Kaliperi asla fren hortumundan sarkıtmayın; bir tel veya kancayla süspansiyona asın.
  6. Eski balataları çıkarın. Genelde elle çıkarlar, sıkışmışsa tornavidayla kaldırın. Çıkardığınız balataları yan yana koyup aşınmayı karşılaştırın; biri diğerinden çok yenmişse kaliper pimleri sıkışmış olabilir.
  7. Yuvaları temizleyin. Balatanın oturduğu yaylı klipsleri sökün, tel fırçayla pas ve tortuyu alın. Bu adımı atlarsanız yeni balata yuvada sıkışır, fren tutuk kalır. Klipsler deforme olmuşsa yenisini takın.
  8. Pistonu geri itin. Yeni balata daha kalın olduğu için pistonun kaliperin içine geri girmesi lazım. Eski balatayı pistonun önüne koyup işkenceyle yavaşça bastırın. Arka tekerleklerde el freni mekanizması varsa piston düz itilmez, saat yönünde çevrilerek içeri alınır; onun için özel aparat gerekir. Bu sırada hidrolik deposunun kapağını gevşetin ve seviyenin taşıp taşmadığını gözleyin.
  9. Yeni balataları yerleştirin. Balataların arka plakasının kenarlarına ince bir tabaka fren gresi sürün, sürtünme yüzeyine bulaştırmayın. Aşınma sensörü olan balatayı doğru tarafa taktığınızdan emin olun.
  10. Kaliperi kapatın. Pim cıvatalarını takın, mümkünse üretici tork değerine göre sıkın. Kılavuz pimleri kuruysa özel silikon greste yağlayın; kuru pim, balatanın tek taraflı yenmesinin bir numaralı sebebidir.
  11. Tekerleği takın ve çapraz sıkın. Aracı indirdikten sonra bijonları çapraz sırayla, tork anahtarıyla sıkın.
  12. Pedalı pompalayın. Kontağı açın ve motoru çalıştırmadan pedala 5-6 kez basın. İlk basışta pedal boşa gidecek, sonra sertleşecek. Bu adımı yapmadan yola çıkarsanız ilk frende pedal boşa gider.
  13. Balata oturtma turu yapın. Boş bir yolda 50-60 km/s hızdan orta şiddette birkaç kez frenleyin, aralarında soğumaya bırakın. İlk 200 km sert frenlerden kaçının; balata diske tam oturmadan tam performans vermez.

Sık Yapılan Hatalar