Lastik Sileceği

Far ve Fren Lambası Değişimi

Geçen kış bir akşam, otoyol çıkışında polis beni kenara çekti. Sebep: sağ far sönmüştü ve ben bunu haftalardır fark etmemiştim. Çünkü sol far yanıyordu, yol aydınlanıyordu, "her şey normal" sanıyordum. O gün öğrendim ki lambalar, arabanın en çok ihmal edilen ama en kolay hallolan parçaları. Servise gitsem yarım saat bekleyip ampul fiyatının üç katını ödeyecektim; oysa araba far lambası değişimi çoğu araçta 10-15 dakikalık, tek aletle bile bitebilen bir iş.

Aşağıda kendi arabamda ve arkadaşlarımın araçlarında defalarca tekrarladığım sırayı anlatıyorum. Motor yağı değişimi gibi kirli bir iş değil bu, ellerin bile pek kirlenmiyor.

Önce Kontrol: Hangi Lamba Ölmüş?

Değişimden önce sağlam bir teşhis şart. Ben şöyle yapıyorum:

  1. Aracı bir duvara veya garaj kapısına yaklaştır. Kontağı aç, kısa farları yak. Duvarda iki eşit parlaklıkta leke görmelisin. Biri sönükse ya ampul bitmeye yakın ya da reflektör/soket sorunu var.
  2. Uzun farı, sinyalleri, dörtlüyü tek tek dene. Sinyal için ön-arka aynı anda çalışır; içeride sinyal sesi normalden hızlı tıkırdıyorsa neredeyse kesin bir sinyal ampulü gitmiştir. Bu, aracın kendi kendine verdiği en net ipucu.
  3. Fren lambası için yardımcı bul. Biri frene bassın, sen arkada bak. Yalnızsan arkanı bir cama veya garaj kapağına yaklaştırıp yansımadan da anlarsın. Üçüncü fren lambası (arka camdaki şerit) yanıyor diye rahatlama, asıl olan iki yandaki.
  4. Plaka ve geri vites lambalarını atlama. Muayenede ve trafik kontrolünde en çok takılınan yer plaka lambasıdır, herkes unutur.

Adım Adım Değişim

  1. Doğru ampulü öğren. Kullanma kılavuzunun son sayfalarında ampul tablosu vardır. Yoksa eski ampulün üstündeki yazıyı oku: H7, H4, HB3, P21W, PY21W, W5W gibi. Sinyaller genelde turuncu camlı ya da "PY" harfli olur, beyaz ampul takarsan sinyal beyaz yanar ve bu kusurdur. Ben yedek olarak arabada bir çift far ampulü ve birkaç küçük stop/sinyal ampulü taşıyorum.
  2. Kontağı kapat, mümkünse akü eksi kutbunu sök. Halojen ampullerde 12 volt canını yakmaz ama xenon (HID) sistemlerde yüksek gerilim var; xenon ise bu işe hiç girmeyip yetkili birine bırakmanı öneririm. Akü işine girecekseniz terminal temizliği konusundaki notlar da işinize yarar.
  3. Far arkasına ulaş. Kaputu aç. Bazı araçlarda far arkası bomboştur, elin rahat girer; bazılarında hava filtresi kutusu, sigorta kutusu veya sıvı deposu yol keser. Benim arabada sağ tarafta silecek suyu deposunu iki klipsten çıkarınca alan açılıyor. Zorlama, klipsleri bul. Gerçekten sığmıyorsa ön tekerleği kırıp çamurluk içindeki kapaktan girmek ya da tamponu birkaç vidadan gevşetmek gerekebilir.
  4. Soketi ve kapağı ayır. Arka lastik kapağı çevirerek veya çekerek çıkar. Ampulün ucundaki soketi mandalına bastırarak çek; kabloları çekiştirme, plastik gövdeden tut.
  5. Eski ampulü çıkar. Far ampulleri ya bir tel yayla, ya çeyrek tur çevirmeyle, ya da küçük bir metal mandalla sabitlenir. Nasıl çıktığını gözünle kaydet, aynı şekilde takacaksın. Stop ve sinyal ampulleri genelde duyluyla birlikte çeyrek tur saat yönünün tersine dönüp gelir.
  6. Yeni ampule cam kısmından dokunma. Halojen camındaki parmak izi, ampul ısınınca o noktada gerilim yaratıp ömrünü kısaltıyor. Ben temiz bir kağıt havlu veya eldivenle tutuyorum. Yanlışlıklaeldeğdiyse alkolle silmek yeterli.
  7. Yerine oturt, tırnağı hizala. Ampulün tabanındaki çıkıntılar yuvadaki oyuklara tam oturmalı. Yarım oturan ampul ya hiç yanmaz ya da ışığı yanlış yere savurup karşıdan gelene selam çakar.
  8. Soketi tak, dene, sonra kapa. Kapağı kapatmadan önce kontağı açıp yeni ampulü test et. Yandığını gördükten sonra lastik kapağı düzgün oturtup söktüğün parçaları geri tak. Kapak eğri kalırsa far içine nem girer, sonra buğulanma diye dert edinirsin.
  9. Arka tarafta işlem daha kolay. Bagajı aç, stop grubunun arkasındaki kumaş/plastik kapağı ya da somunları sök. Genelde tek bir duy tablasında fren, park, sinyal ve geri lambası birlikte durur. Fren ampulü çift flamanlıdır (biri park, biri fren için); takarken tabanındaki iki farklı seviyeli tırnağı doğru hizalaman gerekir, zorla bastırırsan lambalar ters çalışır.
  10. Yanmadıysa sigortaya bak. Yeni ampul de yanmıyorsa sigorta kutusunda ilgili sigortayı çıkar, teline ışığa tutarak bak; kopmuşsa aynı amperde yenisini tak. Sigorta tekrar tekrar atıyorsa kablo tesisatında kısa devre var, orası artık elektrikçi işi.

Sık Yapılan Hatalar